Boşanmada Yoksulluk Nafakası Şartları (Güncel Rehber)
İçindekiler
Avukatın Notu: Değerli okurlarım, hukuki süreçler hayatımızın en hassas ve karmaşık dönemleridir. Özellikle boşanma davaları ve nafaka talepleri gibi konularda eksik ya da yanlış bilgi, telafisi güç hak kayıplarına yol açabilir. Ankara'daki ofisimizde müvekkillerimizle yürüttüğümüz hukuki süreçlerde en sık karşılaştığımız ve en çok mağduriyet yaşanan konulardan biri yoksulluk nafakasıdır. Haklarınızı eksiksiz kullanabilmeniz adına hazırladığım bu rehber yazıyı okuduktan sonra, durumunuza özel detaylı hukuki bilgi ve danışmanlık almak isterseniz doğrudan iletişime geçebilirsiniz.
Boşanmada Yoksulluk Nafakası Nedir?
Evlilik birliğinin sona ermesi, eşler için sadece duygusal değil, aynı zamanda ekonomik sonuçlar da doğurur. Türk Medeni Kanunu, boşanma sonrasında maddi olarak zor duruma düşecek olan eşi korumak amacıyla yoksulluk nafakası kurumunu düzenlemiştir.
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında nafaka isteyebilir. Burada kanun koyucunun amacı, evliliğin bitmesiyle taraflardan birinin sefalete sürüklenmesini engellemektir. Ayrıca kanun, nafaka yükümlüsünün kusurunu aramaz. Yani size nafaka ödeyecek olan eşin boşanmada hiçbir kusuru olmasa dahi, şartlar oluştuğunda yoksulluk nafakası ödemekle yükümlü tutulabilir.
Yoksulluk Nafakasının Şartları Nelerdir?
Bir boşanma davasında veya sonrasında yoksulluk nafakasına hükmedilebilmesi için belirli kanuni şartların bir arada bulunması gerekir. Türk Medeni Kanunu Madde 175 ve devamı çerçevesinde bu şartları şu şekilde sıralayabiliriz:
Yoksulluğa Düşme Tehlikesi: Nafaka talep eden eşin boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olması şarttır.
Kusur Oranı: Nafaka isteyen tarafın, boşanmaya sebep olan olaylarda kusuru diğer eşten daha ağır olmamalıdır. Eşit kusurlu olan veya daha az kusurlu olan eş nafaka talep edebilir.
Talep Gerekliliği: Hakim, yoksulluk nafakasına kendiliğinden (re'sen) karar veremez; yoksulluk nafakası, tarafın talebine bağlıdır.
Mali Güçle Orantılılık: Talep edilecek nafaka miktarı, diğer tarafın malî gücü oranında olmalıdır.
Yoksulluk Nafakası Nasıl ve Ne Şekilde Ödenir?
Mahkeme kararıyla bağlanan yoksulluk nafakası farklı şekillerde ödenebilir.
Maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir.
Uygulamada genellikle irat (aylık ödeme) biçimi tercih edilmektedir.
Tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde iradın artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir.
Hâkim, istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir. Böylece her yıl yeniden dava açılmasına gerek kalmadan enflasyon gibi etkenlere karşı nafaka miktarı korunmuş olur.
Yoksulluk Nafakası Hangi Durumlarda Kesilir veya Kaldırılır?
Kanunumuz, nafakanın kendiliğinden kalktığı haller ile mahkeme kararıyla kaldırıldığı halleri açıkça ayırmıştır:
Kendiliğinden Kalkan Durumlar:
İrat biçiminde ödenmesine karar verilen nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi hâlinde kendiliğinden kalkar.
İrat biçiminde ödenmesine karar verilen nafaka, taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar.
Mahkeme Kararıyla Kaldırılan Durumlar:
Alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır.
Nafaka alan tarafın yoksulluğunun ortadan kalkması hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır.
Nafaka alacaklısının haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır.
Nafaka Davalarında Yetkili Mahkeme ve Zamanaşımı
Bazen eşler, boşanma davası sürecinde nafaka talebinde bulunmayı unutabilir veya o anki psikolojiyle talep etmeyebilirler. Boşanma kararı verildikten sonra da ayrı bir nafaka davası açmak mümkündür.
Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken çok önemli bir süre sınırı vardır. Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Bu nedenle, boşanma kesinleştikten sonra yoksulluk nafakası talep edilecekse, davanın mutlaka 1 yıl içinde açılması gerekmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Erkekler de yoksulluk nafakası alabilir mi?
Evet, alabilir. Türk Medeni Kanunu'nda yoksulluk nafakası cinsiyet ayrımı yapılmaksızın düzenlenmiştir. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf ibaresi, kanunun her iki eşi de kapsadığını gösterir. Kusuru daha ağır olmayan ve yoksulluğa düşecek olan erkek eş de yoksulluk nafakası talep edebilir.
Çalışan bir kişi yoksulluk nafakası alabilir mi? Çalışmak tek başına yoksulluk nafakası almaya engel değildir. Önemli olan kişinin aldığı maaşın onu yoksulluktan kurtarıp kurtarmadığıdır. Asgari ücretle çalışan ancak asgari insani ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan ve boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf şartlarını sağlayan kişi de nafaka talep edebilir.
Nafaka ödeyecek kişinin hiç kusuru yoksa yine de nafaka öder mi?
Evet, ödeyebilir. Kanun maddesi açıkça "Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz." şeklinde düzenlenmiştir. Önemli olan, nafaka isteyen tarafın kusurunun daha ağır olmamasıdır.
İletişime Geçin!
Boşanma ve nafaka süreçleri, kişilerin hayatında telafisi zor maddi ve manevi sonuçlar doğurabilen hassas hukuki yollardır. İster çekişmeli bir boşanma davası içerisinde olun, ister boşanma sonrası yeni bir nafaka davası açmayı planlıyor olun, sürecin başından sonuna kadar bir avukatla ilerlemek en güvenli yoldur.
Ankara ve çevresinde yürüttüğümüz çalışmalarda, potansiyel müvekkillerimizin haklarını en üst düzeyde korumak temel ilkemizdir. Yoksulluk nafakası şartları, nafaka hesaplaması, nafakanın artırılması veya kaldırılması davalarıyla ilgili profesyonel hukuki destek almak isterseniz, detaylı bilgi ve randevu için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.
Av. Enes Samet ÖZTORUN
Yorumlar