Ticaret Şirketleri Nelerdir? Şirket Türleri ve Tüzel Kişilik Kavramı
- Av. Enes Samet Öztorun
- 2 Tem
- 3 dakikada okunur
İçindekiler
📌 Avukatın Notu: Ticari hayata adım atarken veya yatırımlarınızı büyütürken seçeceğiniz şirket türü, gelecekteki vergi yükümlülüklerinizden şahsi malvarlığınızın risk durumuna kadar her şeyi belirler. Şirket kuruluşu sürecinde yapılacak stratejik bir hata, ileride telafisi zor hukuki ve maddi sorunlara yol açabilir. Hangi şirket türünün sizin ticari hedeflerinize daha uygun olduğunu belirlemek ve güvenli bir hukuki altyapı kurmak için yazımızı inceleyebilir, sürecin başından sonuna kadar profesyonel destek almak için büromuzla doğrudan iletişime geçebilirsiniz.
Ticaret Şirketi Nedir?
Ticaret şirketi, iki veya daha fazla kişinin (bazı şirket türlerinde tek kişi de olabilir) ortak bir ekonomik amaca ulaşmak için emeklerini ve sermayelerini birleştirdikleri, Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine göre kurulan hukuki yapılardır. Bir fikriniz, sermayeniz veya emeğiniz varsa, bunu resmi ve yasal bir çerçevede büyütmenin yolu doğru bir ticaret şirketi kurmaktan geçer.
Türk Ticaret Kanunu'na Göre Ticaret Şirketleri Nelerdir ? (m.124)
Türk Ticaret Kanunu'nun 124. maddesi, ticaret şirketlerini temel olarak iki ana gruba ayırır: Şahıs şirketleri ve Sermaye şirketleri. Ayrıca kooperatifler de ticaret şirketi sayılmaktadır. Şirket türleri kanunda sınırlı sayıda sayılmıştır; yani kanunda tanımlanmayan başka bir isimle ticaret şirketi kurulamaz.
1. Şahıs Şirketleri
Şahıs şirketlerinde, şirketin borçlarından dolayı ortakların şahsi sorumluluğu ön plandadır. Ortakların kimliği, birbirlerine duydukları güven çok önemlidir.
Kollektif Şirket: Ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla gerçek kişiler arasında kurulan ve ortaklarından hiçbirisinin sorumluluğu şirket alacaklılarına karşı sınırlanmamış olan şirkettir.
Komandit Şirket: Şirket alacaklılarına karşı ortaklardan bir kısmının sorumluluğu sınırlanmamış (komandite ortak), diğer bir kısım ortakların sorumluluğu ise koydukları sermaye ile sınırlandırılmış (komanditer ortak) olan şirkettir.
2. Sermaye Şirketleri
Günümüzde ticari hayatta en çok tercih edilen şirket türleridir. Burada şahıslardan ziyade, ortaya konulan "sermaye" önemlidir. Ortakların sorumluluğu kural olarak şirkete getirmeyi taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlıdır. Şirket borçlarından dolayı (kamu borçları hariç) ortakların şahsi malvarlıklarına başvurulamaz.
Anonim Şirket (A.Ş.): Sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından dolayı yalnızca malvarlığıyla sorumlu bulunan şirkettir. Büyük ölçekli yatırımlar ve halka arz hedefleri için idealdir.
Limited Şirket (Ltd. Şti.): Bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulan, esas sermayesi belirli olan şirkettir. KOBİ'ler ve orta ölçekli ticari faaliyetler için en sık tercih edilen yapıdır.
Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket: Sermayesi paylara bölünen ve ortaklarından bir veya birkaçı şirket alacaklılarına karşı bir kollektif şirket ortağı, diğerleri bir anonim şirket pay sahibi gibi sorumlu olan şirkettir.
(Kooperatifler de TTK m.124 uyarınca ticaret şirketi olarak kabul edilmekle birlikte, yapıları gereği özel kanunlarına tabidirler.)
Şirketlerde Tüzel Kişilik Kavramı Nedir? (m.125)
Hukuk dünyasında sadece "insanlar" (gerçek kişiler) değil, belirli bir amacı gerçekleştirmek için bir araya gelmiş mal veya kişi toplulukları da kişi olarak kabul edilir. Buna tüzel kişilik denir.
Türk Ticaret Kanunu'nun 125. maddesine göre; ticaret şirketleri tüzel kişiliğe sahiptir. Bir ticaret şirketi, ticaret siciline tescil edildiği anda tüzel kişilik kazanır. Bu şu anlama gelir: Şirket kurulduğu andan itibaren ortaklarından tamamen bağımsız, kendi başına haklar edinebilen ve borç altına girebilen yeni bir "varlık" haline gelir.
Tüzel Kişilik Şirkete Hangi Hakları Sağlar?
Tüzel kişiliğin kazanılmasıyla birlikte şirket, ortaklarından bağımsız bir hayat sürer. TTK m.125 gereği ticaret şirketleri;
Kendi adına malvarlığı (gayrimenkul, araç vb.) edinebilir.
Kendi unvanı ile sözleşmeler yapabilir, borçlanabilir.
Mahkemelerde kendi adına dava açabilir (Davacı olabilir).
Şirkete karşı doğrudan dava açılabilir (Davalı olabilir).
Örneğin; bir limited şirketin aracı kaza yaptığında veya şirket bir sözleşmeyi ihlal ettiğinde, dava şirketin ortaklarına değil, doğrudan tüzel kişiliği haiz olan limited şirketin kendisine açılır.
Ticaret Şirketlerine Hangi Hükümler Uygulanır? (m.126)
Her şirket türünün kendi doğası ve işleyiş kuralları farklıdır. TTK m.126 uyarınca, bir ticaret şirketine öncelikle kendi türüne (Anonim, Limited, Kollektif vb.) ait kanun hükümleri uygulanır. Ancak o şirket türüne özgü özel bir kural bulunmayan durumlarda, kanunun genel hükümleri devreye girer. Bu nedenle şirket ana sözleşmesinin (esas sözleşme) hazırlanması, olası uyuşmazlıkları baştan çözmek adına hayati öneme sahiptir.
Şirket Kuruluşu ve Hukuki Danışmanlık İçin Bize Ulaşın
Hangi şirket türünün iş modelinize en uygun olduğunu belirlemek, şirket esas sözleşmesini yatırım hedeflerinize göre hukuki güvence altına alarak hazırlamak ve ileride yaşanabilecek ticari uyuşmazlıkların önüne geçmek profesyonel bir hukuki destek gerektirir.
Şirketinizin ticaret siciline tescili, ana sözleşme değişiklikleri, genel kurul ve yönetim kurulu işlemlerinin hukuka uygun yürütülmesi gibi tüm şirketler hukuku süreçlerinizde yanınızdayız. Detaylı bilgi almak, sürecinizi planlamak ve hukuki danışmanlık hizmetlerimizden faydalanmak için hemen bizimle iletişime geçin.
Av. Enes Samet ÖZTORUN
Yorumlar