top of page

657 Memur Uyarma Cezası (m.125/1-A) ve İptal Davası Rehberi

Yazarın fotoğrafı: Av. Enes Samet Öztorun
Av. Enes Samet Öztorun
5 gün önce
5 dakikada okunur
657 Memur Uyarma Cezası (m.1251-A) ve İptal Davası Rehberi

İçindekiler

657 Memur Uyarma Cezası Nedir ve Nasıl İptal Edilir? (Hızlı Özet): 657 sayılı Kanun madde 125/1-A uyarınca uyarma cezası; memura görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir. Usulsüzlük, savunma hakkının kısıtlanması veya zamanaşımı sürelerine uyulmaması halinde disiplin kuruluna itiraz edilebilir veya İdare Mahkemesinde uyarma cezası iptal davası açılarak ceza özlük dosyasından (sicilden) tamamen kaldırılabilir.


1. 657 Memur Uyarma Cezası Nedir?

Kamu kurumlarında memurların çalışma düzenini ve hiyerarşiyi sağlamak amacıyla çeşitli memur disiplin cezaları öngörülmüştür. Referans alacağımız Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinde bu cezalar ağırlık derecesine göre beşe ayrılmıştır. Bunların en hafifi olan uyarma cezası, memurun görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin kendisine resmi ve yazılı olarak bildirilmesidir.


Her ne kadar uyarma cezası maaş kesintisi gibi doğrudan maddi bir kayıp yaratmasa da, memurun siciline (özlük dosyasına) işlenmesi nedeniyle görevde yükselme, tayin ve atama işlemlerinde olumsuz bir kriter olarak memurun karşısına çıkmaktadır. Ayrıca uyarma cezası alınan bir eylemin tekrarlanması, tekerrür hükümleri gereği bir derece ağır ceza olan kınama cezasının verilmesine yol açar.

Hukuki Tavsiye: Hakkınızda açılan bir disiplin soruşturmasını "nasılsa en hafif ceza verilir" diyerek önemsememezlik yapmayın. İleride liyakat değerlendirmelerinde mağdur olmamak için sürecin en başından itibaren iletişime geçerek profesyonel hukuki destek almanız, haksız bir sicil kaydının önüne geçecektir.

2. Uyarma Cezasını Gerektiren Fiil ve Haller (m.125/1-A)

Memurlara verilecek disiplin cezalarında "Kanunilik İlkesi" geçerlidir. Yani kanunda açıkça uyarma cezasını gerektirdiği yazmayan bir eylem için, idare kendi yorumuyla (kıyas yoluyla) bu cezayı veremez. Devlet Memurları Kanunu kapsamında, uyarma cezasını gerektiren tüm fiil ve haller ile bunların hukuki açıklamaları şunlardır:


a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kayıtsızlık göstermek veya düzensiz davranmak: Memurun görevini yaparken kasıtlı olmaksızın, ihmalkâr veya düzensiz bir tutum sergilemesidir. (Eğer bu eylem "kasıtlı" yapılırsa ceza aylıktan kesme cezasına dönüşür).


b) Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terketmek: Mazereti (hastalık, acil durum vb.) veya amirinden izni olmaksızın mesai saatlerine riayet etmemektir. Sürekli geç kalmayı alışkanlık haline getirmek bu bende girer.


c) Kurumca belirlenen tasarruf tedbirlerine riayet etmemek: Elektrik, su, kırtasiye malzemesi veya resmi araç kullanımı gibi konularda yayımlanan genelgelere ve tasarruf tedbirlerine aykırı, israf edici davranışlarda bulunmaktır.


d) Usulsüz müracaat veya şikayette bulunmak: 657 sayılı Kanunda şikayetlerin "silsile yoluyla" (en yakın amirden başlayarak) yapılması esastır. Bu silsileyi atlayarak doğrudan üst makamlara (örneğin doğrudan Bakanlığa veya CİMER'e usulsüz formatta) şikayette bulunmak uyarma cezasını gerektirir.


e) Devlet memuru vakarına yakışmayan tutum ve davranışta bulunmak: Memuriyetin ciddiyetiyle ve devletin temsil yüzü olmakla bağdaşmayan, laubali, ciddiyetsiz veya toplum nezdinde hoş karşılanmayacak hal ve hareketlerdir.


f) Görevine veya iş sahiplerine karşı kayıtsızlık göstermek veya ilgisiz kalmak: Vatandaşların taleplerini görmezden gelmek, işlemleri yavaşlatmak, onlara karşı empati ve devlet ciddiyetinden uzak, ilgisiz bir hizmet sunmaktır.


g) Belirlenen kılık ve kıyafet hükümlerine aykırı davranmak: Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Çalışan Personelin Kılık ve Kıyafetine Dair Yönetmelik ile belirlenen standartlara (kıyafetin temiz, düzenli ve mevzuata uygun olması) uymamaktır.


h) Görevin işbirliği içinde yapılması ilkesine aykırı davranışlarda bulunmak: Kurum içindeki uyumu, takım çalışmasını ve iş barışını zedeleyecek bencilce veya uyumsuz tavırlar sergilemektir.


3. Soruşturma Süreci, Muhakkik Raporu ve Savunma Hakkı

Uyarma cezası dahil hiçbir ceza, usulüne uygun bir disiplin soruşturması yapılmadan verilemez. Süreç, idarenin eylemi öğrenmesiyle başlar ve bir Muhakkik atanmasıyla devam eder.


En çok karşılaştığımız ve idare mahkemelerinde iptal nedeni sayılan temel usul kuralı savunma hakkıdır. Anayasal bir güvence olan bu hak çerçevesinde; 657 sayılı Kanunun 130. maddesine göre, memurun savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Memura savunmasını hazırlaması için idare tarafından en az 7 gün süre verilmesi hukuki bir zorunluluktur. Bu süre tanınmadan veya "Hemen şuraya savunmanı yaz" denilerek uygulanan cezalar, İdare Mahkemesince şekil yönünden kesin olarak iptal edilir.


Zamanaşımı Süreleri: Uyarma cezasında, fiilin işlendiğinin idarece öğrenildiği tarihten itibaren 1 ay içinde disiplin soruşturmasına başlanması şarttır. Ayrıca, fiilin işlendiği tarihten itibaren 2 yıl geçtikten sonra memura hiçbir şekilde disiplin cezası verilemez. Sürelerin kaçırılması ceza verme yetkisini düşürür.


4. Memur Disiplin Cezaları İtiraz ve İptal Davası Süreci

Disiplin amiri tarafından tebliğ edilen uyarma cezasına karşı hukuki süreç iki aşamalıdır:


  1. Kurum İçi İtiraz: Uyarma cezasına karşı kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde disiplin kuruluna itiraz edilebilir. Kurul, itirazı 30 gün içinde karara bağlar. İtiraz haklı bulunursa ceza hafifletilebilir veya tamamen kaldırılabilir.


  2. İdare Mahkemesinde İptal Davası: İtirazın reddedilmesi durumunda veya doğrudan iptal davası açılması halinde (60 gün içinde) yetkili İdare Mahkemesine başvurulur. Uyarma cezası iptal davasında mahkeme; soruşturmanın usulüne uygun yapılıp yapılmadığını, savunma hakkına riayet edilip edilmediğini, ölçülülük ilkesini ve zamanaşımı kurallarını titizlikle inceler.

Önemli Kaynak: Genel olarak tüm disiplin cezalarına karşı hukuki haklarınızı, itiraz mekanizmalarını ve dava şartlarını detaylıca anlattığımız Memur Disiplin Cezaları Nelerdir? (657 Sayılı DMK) başlıklı rehber yazımızı mutlaka incelemenizi tavsiye ederiz.

5. Uyarma Cezası Sicilden (Özlük Dosyasından) Nasıl Silinir?

Uyarma cezası alan memurlar liyakat, atama ve görevde yükselme süreçlerinde mağduriyet yaşayabilmektedir. Ancak bu kayıt ömür boyu kalıcı değildir. Devlet Memurları Kanunu'nun 133. maddesi uyarınca; uyarma cezasının uygulanmasından itibaren 5 yıl geçtikten sonra memur, atamaya yetkili amirine dilekçe ile başvurarak cezanın özlük dosyasından (sicilinden) silinmesini talep edebilir. Memurun bu 5 yıllık süre içerisindeki hal ve hareketleri olumlu bulunursa, cezanın sicilden silinmesine karar verilir ve bu kayıt dosyasından tamamen çıkartılır.


6. Avukatın Notu: Profesyonel Hukuki Desteğin Önemi

İdare hukuku alanındaki tecrübelerimiz, memurlara verilen uyarma cezalarının çok büyük bir bölümünün usul hataları (eksik soruşturma, eksik savunma süresi, muhakkik atanmaması vb.) barındırdığını göstermektedir.


"Nasıl olsa en hafif ceza, maaşımdan kesinti olmuyor" düşüncesiyle bu cezayı kabullenmek, memuriyet hayatınız boyunca karşınıza çıkacak bir kambur yaratır. Görevde yükselme sınavlarında elenmemek ve aynı fiilin tekrarlanması (tekerrür) durumunda daha ağır cezalarla karşılaşmamak için verilen her haksız disiplin cezasına itiraz edilmelidir.


Hakkınızda haksız yere tesis edilen disiplin işlemlerinin iptali, idari soruşturma safhasında verilecek hukuki ve stratejik savunmalarla başlar. Hak kaybı yaşamamak ve sicilinizin temiz kalmasını sağlamak adına sürecin başından itibaren uzman bir idare hukuku avukatı ile çalışmanız büyük önem taşır. Detaylı danışmanlık ve hukuki destek için ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.


7. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Uyarma cezası memurun maaşını etkiler mi?

Hayır, uyarma cezası 657 sayılı Kanundaki en hafif disiplin cezasıdır ve memurun maaşında (aylığında) herhangi bir parasal kesintiye yol açmaz. Sadece yazılı bir ihtardır.


Savunma alınmadan uyarma cezası verilebilir mi?

Kesinlikle verilemez. Memura yazılı olarak en az 7 gün süre tanınarak savunması istenmek zorundadır. Aksi halde verilen ceza İdare Mahkemesince iptal edilir.


Uyarma cezası tayin ve atamaları engeller mi?

Doğrudan engelleyen yasal bir hüküm yoktur. Ancak kurumlar, idarenin takdir yetkisi kapsamındaki atamalarda ve görevde yükselme süreçlerinde memurun sicil dosyasını incelediği için bu durum dezavantaj yaratabilir.


Sözlü olarak uyarıldım, bu disiplin cezası mıdır?

Hayır, "sözlü uyarı" diye hukuki bir disiplin yaptırımı yoktur. Disiplin cezasının geçerli olabilmesi için resmi bir soruşturma yürütülmesi ve cezanın memura yazılı olarak tebliğ edilmesi şarttır.


Av. Enes Samet ÖZTORUN

Bu internet sitesinde yer alan bilgiler avukat ve müvekkil ilişkisi oluşturmaya yönelik değildir ve böyle bir davet olarak dikkate alınmamalıdır. Müvekkiller veya okuyucular hiçbir şekilde mevcut duruma ve özelliklerine ilişkin olarak uygun hukuki veya başka herhangi bir profesyonel görüş almadan, avukatsametoztorun.com web sitesinde yer alan herhangi bir hususa dayanarak bir eylemde bulunmamalıdır.

Adres: Hacı Bayram Mahallesi Sanayi Caddesi No:4/317 Ulus İş Hanı Altındağ/ANKARA

Telefon: 0530 661 99 01

 

© 2025-2026 by Öztorun Hukuk. Tüm hakları saklıdır.

 

bottom of page