Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezası (125/1-E) ve İptal Davası


İçindekiler
Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezası Nedir?
Devlet memurluğundan çıkarma cezası, memur disiplin cezaları içerisindeki en ağır yaptırımdır. 657 sayılı Kanun'un 125/1-E maddesine göre bu ceza, kişinin bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan temelli olarak ihraç edilmesini ifade eder. İlgili ceza, yetkili amirin talebi üzerine ilgili kurumun Yüksek Disiplin Kurulu tarafından verilir ve kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılması zorunludur.
Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezasının Nedenleri Nelerdir?
Devlet Memurları Kanunu'nda da açıkça yer aldığı üzere, memuriyetten atılma sonucunu doğuran fiiller yasada sınırlı olarak sayılmıştır. Potansiyel olarak en ağır sonuçları doğuran bu eylemler ve pratik hayattaki karşılıkları şunlardır:
a) İdeolojik veya siyasi amaçlı eylemlerde bulunmak: Kurumun huzurunu ve çalışma düzenini bozmak, boykot, işgal veya kamu hizmetini engellemek gibi eylemleri tahrik veya teşvik etmek.
b) Yasaklanmış yayın ve bildiriler: Siyasi veya ideolojik amaçlı pankart, afiş veya bildirileri basmak, çoğaltmak veya kurum içinde dağıtmak.
c) Siyasi partiye girmek: Memurların tarafsızlık ilkesi gereği herhangi bir siyasi partiye resmi olarak üye olmaları kesinlikle yasaktır.
d) Özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek: Kesintisiz devamsızlıklar farklı değerlendirilse de, bir yıl içerisinde mazeretsiz ve izinsiz olarak parça parça toplam 20 gün mesaiye gitmemek doğrudan ihraç sebebidir.
e) Olağanüstü hallerde emirlere uymamak: Savaş, afet veya olağanüstü hal (OHAL) durumlarında amirler tarafından verilen hayati görevleri yerine getirmemek.
f) Fiili tecavüzde (saldırıda) bulunmak: Amirlerine, maiyetindeki personele veya iş sahiplerine (vatandaşlara) fiziksel şiddet uygulamak. Sadece sözlü hakaret daha hafif cezalar gerektirirken, fiziksel eylem doğrudan çıkarma sebebidir.
g) Yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak: Memurluk vakarına yakışmayan, toplum nezdinde itibar sarsıcı ağır ahlaki ihlaller.
h) Gizli bilgileri açıklamak: Kurumun yetki vermediği, gizlilik dereceli veya kişisel veri niteliğindeki dosyaları üçüncü kişilerle paylaşmak.
ı) Arananları gizlemek: Siyasi veya ideolojik nedenlerle kolluk kuvvetleri tarafından aranan şahısları kurum (görev) mahallinde saklamak.
j) Yurt dışında devleti küçük düşürmek: Yurt dışı görevlerindeyken Türkiye Cumhuriyeti'nin itibarını veya görev haysiyetini zedeleyici tutum ve davranışlar sergilemek.
k) Atatürk aleyhine suç işlemek: 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanun kapsamında suç sayılan fiilleri gerçekleştirmek.
l) Terör örgütleriyle ilişkili olmak: Terör örgütlerine destek vermek, eylem birliği içinde olmak, kamu imkanlarını bu örgütler için kullanmak veya örgüt propagandası yapmak.
Soruşturma, Savunma Hakkı ve Karar Süreci
657 memur devlet memurluğundan çıkarma cezası, doğrudan amir tarafından verilemez. Süreç, kusurlu fiilin öğrenilmesinden itibaren en geç 6 ay içinde soruşturmanın başlatılmasıyla ilerler. Soruşturma açılmazsa veya fiilin üzerinden 2 yıl geçerse kurallara göre ceza verme yetkisi zaman aşımına uğrar.
Hukukun en temel ilkelerinden biri olan savunma hakkı, disiplin soruşturmalarının da kalbidir. Memura savunmasını yapması için en az 7 gün süre verilmesi kanuni bir zorunluluktur. Yüksek Disiplin Kurulu, kendisine gelen dosyayı azami altı ay içinde karara bağlar. Kurul, cezayı tamamen kabul eder ya da reddeder; cezayı hafifleterek veya değiştirerek onama yetkisi yoktur.
Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezasına Karşı İptal Davası
Disiplin kurulları tarafından verilen bu en ağır karara karşı kurum içi itiraz yolu kapalıdır. Hak arama süreci doğrudan yargı üzerinden yürütülmelidir. Kararın memura tebliğ edilmesini izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde İdare Mahkemesinde iptal davası açılması gerekmektedir.
Bu dava sürecinde usul hataları (savunma hakkının kısıtlanması, zamanaşımı sürelerinin aşılması veya cezanın orantısız olması) davanın kazanılmasında belirleyici rol oynar. İdari yargı hakimi yerindelik denetimi yapamasa da hukuka uygunluk, delil durumu ve usul güvencelerinin sağlanıp sağlanmadığını titizlikle inceler.
Memur Disiplin Cezaları hakkında idari yargı süreçleri ve genel çerçeveyle ilgili daha geniş kapsamlı hukuki rehberimiz için, Memur Disiplin Cezaları Nelerdir? bağlantısındaki yazımızı inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Devlet memurluğundan çıkarma cezası alan biri tekrar memur olabilir mi?
Hayır. Kanun açıkça "bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere" ifadesini kullanır. Bu yaptırım memuriyet statüsünü ömür boyu sonlandırır, ancak verilen idari işlemin idare mahkemesinden iptal edilmesi durumu istisnadır.
İhraç kararına kurum içinde itiraz edebilir miyim?
Hayır. Devlet memurluğundan çıkarma cezalarına karşı idari itiraz yolu yoktur. Hakkınızı doğrudan İdare Mahkemesi nezdinde 60 günlük yasal sürede iptal davası açarak aramanız gerekir.
Ceza davasından beraat etmem disiplin cezasını kaldırır mı?
Ceza mahkemesinde beraat etmiş olmanız, hakkınızdaki disiplin soruşturmasını otomatik olarak düşürmez. Ancak delil yetersizliği veya suçun sizin tarafınızdan işlenmediğinin kesin olarak kanıtlanması gibi beraat nedenleri, açacağınız idari iptal davasında en güçlü dayanaklarınızdan biri olacaktır.
Avukatın Notu
Memuriyetin bir nevi idari anlamda ölüm fermanı olarak görülen "Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezası", bir insanın tüm mesleki geleceğini ve ekonomik güvencesini derinden etkiler. Disiplin amirleri veya muhakkikler tarafından yürütülen süreçlerdeki usuli eksiklikler, 7 günlük kutsal savunma hakkının sınırlandırılması veya eylem ile ceza arasındaki orantısızlık, mahkeme aşamasında bu haksız kararın iptal edilmesinin kilit anahtarıdır.
Zamanınız kısıtlıdır; tebligatı aldığınız andan itibaren işleyen 60 günlük hak düşürücü süre telafisi imkansız sonuçlar doğurabilir. Haksız yere mesleğinizden ihraç edildiğinizi düşünüyorsanız veya savunma süreciniz henüz yeni başlıyorsa, hak kaybına uğramamak ve idari yargıda en doğru savunma stratejisini kurmak için vakit kaybetmeden Öztorun Hukuk ile iletişime geçebilirsiniz. Geleceğiniz, sağlam atılacak hukuki adımlara bağlıdır.
Av. Enes Samet ÖZTORUN


