657 Memur Aylıktan Kesme Cezası (m.125/1-C) ve İptal Davası


İçindekiler
Aylıktan kesme cezası, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu madde 125/1-C uyarınca memurun brüt aylığından 1/30 ile 1/8 oranları arasında kesinti yapılması yaptırımıdır. Kasıtlı olarak görevlerin aksatılması, amire sözle saygısızlık veya özürsüz devamsızlık gibi durumlarda uygulanan bu cezaya karşı memurun yasal savunma hakkı bulunmakta olup, kararın tebliğinden itibaren kurum bünyesindeki disiplin kuruluna itiraz edilebilir veya yetkili idare mahkemesinde doğrudan iptal davası açılabilir.
657 Memur Aylıktan Kesme Cezası Nedir?
Devlet memurlarının kamu hizmetlerini hukuka ve kurum düzenine uygun yürütmeleri esastır. Bu düzene aykırı davranan memurlara fiilin ağırlık derecesine göre Memur Disiplin Cezaları uygulanır. Bu cezaların mali sonuçları bakımından en önemlilerinden biri olan aylıktan kesme cezası, memurun brüt aylığı üzerinden hesaplanarak cezanın veriliş tarihini takip eden aybaşında uygulanır. Ceza oranı 1/30 ile 1/8 arasında, fiilin mahiyetine göre disiplin amiri tarafından belirlenir.
Aylıktan Kesme Cezasını Gerektiren Fiiller ve Haller (m.125/1-C)
Devlet memurunun brüt aylığından kesinti yapılmasını gerektiren ve Kanun'da tahdidi olarak sayılan fiil ve haller şunlardır:
Kasıtlı olarak; verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasları yerine getirmemek, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçleri korumamak, bakımını yapmamak, hor kullanmak,
Özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek,
Devlete ait resmi belge, araç, gereç ve benzerlerini özel menfaat sağlamak için kullanmak,
Görevle ilgili konularda yükümlü olduğu kişilere yalan ve yanlış beyanda bulunmak,
Görev sırasında amirine sözle saygısızlık etmek,
Görev yeri sınırları içerisinde her hangi bir yerin toplantı, tören ve benzeri amaçlarla izinsiz olarak kullanılmasına yardımcı olmak,
Hizmet içinde Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak.
(Not: Kanunun g, h ve j bentleri 2011 yılında yapılan mevzuat değişikliği ile yürürlükten kaldırıldığından güncel uygulamada yer almamaktadır.)
Disiplin Soruşturması ve Savunma Hakkı
Hakkında aylıktan kesme cezası istenen bir memura, savunması alınmadan kesinlikle disiplin cezası verilemez. Soruşturmayı yürüten muhakkik veya yetkili amir, memura isnat edilen suçlamaları açıkça bildirerek savunmasını hazırlaması için en az 7 gün süre vermek zorundadır. Belirtilen bu sürede geçerli bir mazereti olmaksızın savunmasını yapmayan memur, kanunen savunma hakkından vazgeçmiş kabul edilir.
Zamanaşımı ve Karar Süreleri
Disiplin cezasının yasalara uygun olabilmesi için idarenin kanunda belirtilen sürelere sıkı sıkıya uyması zorunludur. Aksi takdirde ceza verme yetkisi düşer:
Soruşturmaya Başlama (1 Ay): İdarenin suç teşkil eden fiil veya hali öğrendiği tarihten itibaren en geç 1 ay içinde disiplin soruşturmasına başlaması şarttır.
Ceza Verme Zamanaşımı (2 Yıl): Memurun fiili işlediği tarihten itibaren nihayet 2 yıl içinde ilgili disiplin cezasının verilmesi gerekir. Bu süre aşılırsa disiplin amirinin ceza verme yetkisi tamamen zamanaşımına uğrar.
Karar Süresi (15 Gün): Soruşturma evresi tamamlandıktan sonra, disiplin amirleri aylıktan kesme cezasını 15 gün içinde vermek zorundadır.
İtiraz Süreci ve İptal Davası
Disiplin amiri tarafından verilen aylıktan kesme cezasına karşı, kararın memura tebliğ edildiği tarihten itibaren 7 gün içinde memurun bağlı olduğu disiplin kuruluna itiraz edilebilir. İtiraz mercisi, evrakın kendisine ulaşmasından itibaren 30 gün içinde kararını verir; haklı bulunması halinde disiplin amiri cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilir.
İtirazın reddedilmesi, süresi içinde cevap verilmeyerek zımnen reddedilmesi veya memurun doğrudan yargı yoluna başvurmayı tercih etmesi halinde, tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde yetkili İdare Mahkemesinde Aylıktan Kesme Cezası İptal Davası açılması gerekmektedir.
Avukatın Notu
Memur disiplin hukuku; masumiyet karinesi, delillerin usulüne uygun toplanması, ölçülülük ilkesi ve zamanaşımı gibi katı usul kurallarının uygulandığı son derece teknik bir alandır. Sunulacak savunmanın yetersizliği veya iptal davasının yanlış hukuki gerekçelere dayandırılması, memuriyet sicilinizde yıllarca kalacak mali ve idari lekelere yol açabilir. Bu tarz bir idari yaptırımla karşılaştığınızda vakit kaybetmeden profesyonel hukuki destek almanız, idarenin usul hatalarının tespit edilerek haksız cezanın iptalini sağlayacaktır.
Konu hakkında daha genel çerçeveyi ve detaylı prosedürleri incelemek için Memur Disiplin Cezaları İptal Davası ve İtiraz Süreci rehberimize göz atabilirsiniz. Sürecinizin hukuki analizi ve İdare Mahkemesi davaları için doğrudan iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)
Aylıktan kesme cezası özlük dosyasından (sicilden) ne zaman silinir?
Aylıktan kesme cezasının uygulanmasından itibaren 10 yıl geçtikten sonra, atamaya yetkili amire dilekçeyle başvurularak cezanın özlük dosyasından silinmesi talep edilebilir. Memurun bu 10 yıllık süre içindeki davranışları haklı kılacak nitelikte görülürse silinme işlemi gerçekleşir.
Aylıktan kesilen tutar ne kadardır ve ne zaman kesilir?
Cezaya konu kesinti, memurun brüt aylığı üzerinden 1/30 ile 1/8 oranları arasında yapılır. Bu kesinti, cezanın veriliş tarihini takip eden ilk aybaşındaki maaş ödemesinde tek seferde uygulanır.
Savunma için verilen 7 günlük sürede savunma yapmazsam ne olur?
Soruşturmayı yürüten muhakkikin veya yetkili amirin verdiği (7 günden az olmamak şartıyla) süre içinde geçerli bir mazereti bildirmeden savunmasını yapmayan devlet memuru, hukuken savunma hakkından vazgeçmiş kabul edilerek mevcut deliller üzerinden cezalandırılabilir.
Av. Enes Samet ÖZTORUN


