657 Sayılı Kanun Madde 73: Memurlarda Karşılıklı Yer Değiştirme (Becayiş) Şartları, Süreci ve İptal Davası
- Av. Enes Samet Öztorun
- 22 Şub
- 3 dakikada okunur
Devlet memurlarının görev yerlerinin değiştirilmesi, memuriyet kariyerinin en hassas ve hukuki destek gerektiren aşamalarından biridir. Daha önce Öztorun Hukuk olarak sitemizde yayımladığımız ve genel nakil kurallarını detaylarıyla ele aldığımız 657 Sayılı Kanun Yer Değiştirme ve Nakil Rehberi 2026 Güncel başlıklı yazımızda konunun genel çerçevesini çizmiştik. Bu rehberimizde ise, uygulamada genellikle "becayiş" olarak adlandırılan ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 73. maddesinde düzenlenen "karşılıklı olarak yer değiştirme" konusunu, hukuki şartları ve idari dava boyutlarıyla kapsamlı bir şekilde inceleyeceğiz.
İçindekiler
657 Sayılı Kanun Madde 73 Kapsamında Becayiş Şartları Nelerdir?
5.1. Aday memurlar karşılıklı yer değiştirme (becayiş) yapabilir mi?
5.2. İki farklı unvana sahip ama aynı sınıfta olan memurlar becayiş yapabilir mi?
5.3. Sözleşmeli personel (4/B) becayiş yapabilir mi?
5.4. Karşılıklı yer değiştirme talebimiz hukuki bir gerekçe olmadan reddedildi, ne yapmalıyım?
1. Karşılıklı Yer Değiştirme (Becayiş) Nedir?
Devlet memurları hukuku sistemimizde, memurların kendi istekleri ve karşılıklı irade beyanlarıyla görev yerlerini değiştirmelerine imkân tanıyan özel bir kurum bulunmaktadır. Aynı Kurumun başka başka yerlerde bulunan aynı sınıftaki memurları, 657 karşılıklı olarak yer değiştirme suretiyle atanmalarını isteyebilirler.
Yasa metninde açıkça "becayiş" kelimesi geçmese de, bu hukuki müessese pratik idare hukukunda becayiş olarak anılmaktadır. Bu sistemin temel amacı, idarenin hizmet bütünlüğünü bozmadan personelin kişisel, ailevi ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamaktır.
2. 657 Sayılı Kanun Madde 73 Kapsamında Becayiş Şartları Nelerdir?
Bir becayiş işleminin hukuken geçerli olabilmesi ve talebin işleme konulabilmesi için kanun koyucu bazı somut şartların bir arada bulunmasını zorunlu kılmıştır.
Aynı Kurumda Çalışma Şartı
Karşılıklı yer değiştirme talebinde bulunan her iki memurun da hukuken ve teşkilat yapısı bakımından aynı kuruma mensup olması şarttır. Örneğin, Adalet Bakanlığı bünyesinde çalışan bir memur ile Milli Eğitim Bakanlığı bünyesindeki bir memurun kendi aralarında becayiş yapması hukuken olanaklı değildir.
Başka Başka Yerlerde Bulunma Şartı
Kanun hükmüne göre, yer değiştirecek memurların "başka başka yerlerde" bulunması şarttır. Aynı ilin aynı idari biriminde (örneğin aynı bakanlığın aynı ilçedeki müdürlüğünde) görev yapan personelin yer değiştirmesi bu madde kapsamında yer almaz; yasanın amacı coğrafi olarak farklı görev bölgelerindeki memurların karşılıklı rotasyonudur.
Aynı Sınıfta Olma Şartı
Yer değiştirmek isteyen her iki memurun da 657 sayılı Kanun'da belirlenen "aynı sınıftaki memurları" statüsünde olmaları zorunludur. Sınıf ayrımı gözetmeksizin yapılan talepler reddedilir. Yani Genel İdare Hizmetleri (GİH) sınıfındaki bir personel ile Teknik Hizmetler (TH) sınıfındaki bir personelin kendi aralarında karşılıklı yer değiştirmesi yasaya aykırıdır.
Atamaya Yetkili Amirin Onayı
Memurların kendi aralarında anlaşıp resmi talepte bulunmaları, atama işleminin doğrudan gerçekleşmesi için yeterli değildir. Bu isteğin yerine getirilmesi atamaya yetkili amirlerince uygun bulunmasına bağlıdır. Bu ibare, idareye açık bir takdir yetkisi tanındığını göstermektedir.
3. 657 Karşılıklı Yer Değiştirme Başvurusu Nasıl Yapılır?
Şartları taşıyan ve birbiriyle anlaşan iki memur, kendi görev yaptıkları kurumlara hitaben yazacakları karşılıklı ve eş zamanlı dilekçelerle başvurularını gerçekleştirir. Dilekçelerde her iki tarafın da sicil bilgileri, mevcut görev yerleri ve birbirlerinin yerine geçmek istedikleri açık ve şartsız bir irade beyanıyla belirtilmelidir. Başvurular, silsile yoluyla atamaya yetkili amirin önüne kadar ulaştırılır.
4. İdarenin Takdir Yetkisi ve İptal Davası Süreci
İdare Hukuku'nun temel prensiplerine göre idarenin sahip olduğu hiçbir takdir yetkisi mutlak, sınırsız ve keyfi değildir. Atamaya yetkili amir, onay sürecinde kamu yararı ve hizmet gereklerini objektif bir şekilde değerlendirmek zorundadır.
Memurların koşulları sağlamasına rağmen karşılıklı yer değiştirme taleplerinin idare tarafından somut, makul ve geçerli bir hukuki gerekçe sunulmadan reddedilmesi, işlemin sakatlanmasına yol açar. Bu gibi durumlarda, idari başvurusuna olumsuz yanıt alan veya zımni ret ile karşılaşan memurlar, idari yargıda iptal davası açarak haklarını arayabilirler.
5. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Soru 1: Aday memurlar karşılıklı yer değiştirme (becayiş) yapabilir mi?
Cevap: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre aday memurların (asaleti tasdik olmamış personelin) başka kurumlara nakli ve kural olarak yer değişikliği yapılması yasaktır. Bu nedenle asaletleri onaylanana kadar becayiş hakkından faydalanmaları hukuken mümkün değildir.
Soru 2: İki farklı unvana sahip ama aynı sınıfta olan memurlar becayiş yapabilir mi?
Cevap: Kanunun lafzı doğrudan "sınıf" birliğini aramaktadır. Ancak idari yargı kararları ve uygulamada, unvan farklılığının idarenin hizmet gereklerini aksatıp aksatmadığına bakılır. Sınıf aynı olsa bile, personelin yürüttüğü görevin tamamen farklı uzmanlık gerektirmesi durumunda idare, kamu yararı çerçevesinde talebi reddedebilir.
Soru 3: Sözleşmeli personel (4/B) becayiş yapabilir mi?
Cevap: 657 sayılı Kanun'un 73. maddesi, kadrolu (4/A) memurlar için ihdas edilmiştir. Sözleşmeli personelin kendi aralarında yer değiştirmesi, "Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar" kapsamındaki ayrı mevzuat hükümlerine ve sözleşme metinlerindeki şartlara tabidir.
Soru 4: Karşılıklı yer değiştirme talebimiz hukuki bir gerekçe olmadan reddedildi, ne yapmalıyım?
Cevap: Talebinizi reddeden idari işlemin size tebliğ edilmesinden itibaren 60 gün içerisinde yetkili İdare Mahkemesinde işlemin iptali istemiyle dava açma hakkınız bulunmaktadır. Süreç son derece teknik hukuki detaylar barındırdığından, alanında uzman bir idare hukuku avukatından profesyonel danışmanlık almanız hak kayıplarının önüne geçecektir.
Av. Enes Samet ÖZTORUN
Yorumlar