Sağlık Sebebiyle İşten Ayrılma ve Tazminat Hakları (Madde 24/1)
İçindekiler
Avukatın Notu: Çalışma hayatında sağlık sorunlarıyla mücadele ederken bir yandan da yasal haklarınızı korumaya çalışmak oldukça yıpratıcı bir süreçtir. Aşağıda okuyacağınız rehber, sağlık sorunları sebebiyle işten ayrılma sürecinde temel haklarınızı anlamanız için özenle hazırlanmıştır. Ancak iş hukuku uyuşmazlıkları; özellikle sağlık kurulu raporlarının niteliği ve fesih bildiriminin usulüne uygun yapılması gibi son derece teknik detaylara dayanır. Herhangi bir hak kaybı yaşamamak ve kıdem tazminatınızı güvenle alabilmek adına, durumunuza özel detaylı bir değerlendirme için ofisimizle iletişime geçmenizi ve hukuki destek almanızı önemle tavsiye ederim.
1. İşçinin Sağlık Sebebiyle Derhal Fesih Hakkı Nedir?
Çalışma hayatında işçilerin karşılaştığı en ciddi problemlerden biri, sağlık sorunlarının işin yapılmasına engel olacak boyuta gelmesidir. Kanun koyucu, işçinin beden ve ruh sağlığını korumak amacıyla 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesinde işçinin haklı nedenle derhal fesih hakkını düzenlemiştir. Bu maddenin birinci fıkrası bütünüyle "Sağlık sebepleri" konusuna ayrılmıştır. İşçi, kanunda sayılan bu sağlık sebepleri ortaya çıktığında, iş sözleşmesinin süresi belirli veya belirsiz olsun, bildirim süresini (ihbar süresini) beklemeksizin iş sözleşmesini anında sonlandırabilir.
Genel fesih sebepleri hakkında daha geniş bilgi edinmek isterseniz, İşçinin Haklı Nedenle Fesih Hakkı başlıklı kapsamlı yazımızı inceleyebilirsiniz.
2. İş Kanunu Madde 24/1 Kapsamındaki Sağlık Sebebiyle İşten Ayrılma Nedenleri Nelerdir?
İş Kanunu, işçinin sağlığını tehlikeye atan durumları iki ana başlık altında sınıflandırmıştır. İş akdinin feshi bu sebeplerin varlığına dayanmalıdır:
İşin Niteliğinin İşçinin Sağlığı veya Yaşayışı İçin Tehlikeli Olması (Madde 24/1-a): Eğer iş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması, işin niteliğinden kaynaklanan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli bir durum yaratıyorsa, işçi sözleşmeyi derhal feshedebilir.
Burada can alıcı nokta, mevcut hastalığın veya tehlikenin doğrudan "işin niteliğinden" doğmasıdır. Örneğin; kimyasal maddelerle çalışılan bir fabrikada astım krizleri geçiren bir işçinin tozlu ortamda çalışmaya zorlanması veya ağır fiziki güç gerektiren bir pozisyondaki işçinin bel fıtığı olması ve mevcut işin, sağlığını geri dönülmez şekilde tehlikeye atması bu kapsama girer.
İşveren veya Diğer İşçilerde Bulaşıcı Hastalık Çıkması (Madde 24/1-b): İşçinin sürekli olarak yakından ve doğrudan buluşup görüştüğü işveren yahut başka bir işçi, bulaşıcı veya işçinin işi ile bağdaşmayan bir hastalığa tutulursa işçiye haklı nedenle fesih hakkı doğar.
İşçi, aynı çalışma ortamını paylaştığı ve aralıksız temas halinde olduğu bir kişiden (işvereni veya mesai arkadaşı) tehlikeli ve bulaşıcı bir hastalık kapma riski altındaysa, kendini korumak adına işi derhal bırakabilir.
3. Sağlık Sebebiyle Fesihte Sağlık Raporunun ve Yargıtay Kararlarının Önemi
İşten ayrılma sürecinde müvekkillerimizin en çok hata yaptığı konu ispat aşamasıdır. Yargıtay kararları incelendiğinde, iş sözleşmesini sağlık sebepleriyle feshetmek isteyen işçinin, bu durumunu mutlaka tam teşekküllü bir hastaneden alınmış sağlık kurulu raporu (heyet raporu) ile kanıtlaması şarttır. Tek bir hekimden alınan sıradan istirahat raporları, haklı fesih için yeterli görülmemektedir. Alınacak sağlık raporunda; "işçinin mevcut pozisyonunda çalışmasının sağlığı açısından tehlike arz ettiği" veya "bu işi yapmasının sakıncalı olduğu" açıkça belirtilmelidir. Aksi takdirde fesih usulsüz sayılabilir ve işçi haklarını kaybedebilir.
4. Sağlık Nedeniyle Fesihte Kıdem ve İhbar Tazminatı
İşçi hakları açısından bu sürecin en çok merak edilen sonucu, tazminatların durumudur.
Kıdem Tazminatı: İş Kanunu madde 24/1 uyarınca sağlık raporuyla sözleşmesini haklı sebeple fesheden ve aynı işyerinde en az 1 yıllık kıdemi (çalışma süresi) bulunan işçi, kıdem tazminatını almaya hak kazanır.
İhbar Tazminatı: İş hukukunda kural olarak ihbar tazminatı, sözleşmesi haksız veya usulsüz olarak aniden sonlandırılan tarafa ödenir. Haklı nedeniniz (sağlık sorunu) olsa dahi sözleşmeyi "derhal" sonlandıran taraf siz olduğunuz için, işverenden ihbar tazminatı talep etmeniz mümkün değildir.
5. Derhal Fesih Hakkında Süre Sınırı Var mıdır?
İş Kanunu'nda yer alan "ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller" sebebiyle fesihlerde kural olarak olayın öğrenilmesinden itibaren 6 iş günlük çok sıkı bir hak düşürücü süre öngörülmüştür. Ancak kanun, sağlık nedenlerine dayalı fesihlerde doğrudan bu 6 iş günlük süreyi şart koşmamıştır. Sağlık sorunu devam ettiği, tehlike sürdüğü ve rapor geçerli olduğu müddetçe işçi bu hakkını kullanabilir. Ancak dürüstlük kuralı gereği, rahatsızlığın tespit edilmesinin ardından makul bir süre içerisinde bu hakkın kullanılması beklenir.
6. Sıkça Sorulan Sorular
İşten sağlık sebebiyle ayrılırken ihbar süresi beklemem (çalışmam) gerekir mi?
Hayır. İş Kanunu m. 24 kapsamındaki fesih, işçiye "derhal" fesih hakkı verir. Raporunuzu sunup ihtarnameyi çektikten sonra ihbar süresini (örneğin 4 hafta, 8 hafta) çalışarak beklemenize gerek yoktur.
Özel bir klinikten aldığım rapor geçerli olur mu?
Yargıtay içtihatlarına göre, risk almamak adına söz konusu durumun tam teşekküllü devlet veya üniversite hastanelerinden alınacak bir "Sağlık Kurulu Raporu" ile belgelendirilmesi, yargılama aşamasında davanızın gücünü doğrudan etkilemektedir.
Rapor sundum, ancak işveren bana daha hafif, sağlığıma uygun başka bir iş teklif etti. Kabul etmek zorunda mıyım?
Eğer işveren sunduğunuz sağlık kurulu raporuyla çelişmeyen, doktorunuzun belirlediği sınırlamalara uygun ve unvanınızı/çalışma koşullarınızı olumsuz etkilemeyen (esaslı değişiklik yaratmayan) yeni bir pozisyon önerirse, hukuken bu teklifi dürüstlük kuralı çerçevesinde değerlendirmeniz beklenebilir. Şartlar sağlanamıyorsa, haklı fesih hakkınız devam eder.
İletişime Geçin!
Sağlık problemleri sebebiyle iş akdinin feshi süreci, sağlık kurulu raporlarının doğru kelimelerle alınması ve işverene gönderilecek noter ihtarnamesinin yasalara kusursuz şekilde uygun olmasını gerektirir. Ufak bir hata, haklıyken haksız duruma düşmenize ve yıllarca emek verdiğiniz kıdem tazminatınızın yanmasına neden olabilir. Hukuki süreçlerinizi güvenle başlatmak, ihtarname taslaklarınızı hazırlamak ve olası dava süreçlerini planlamak için Ankara'daki avukatlık ofisimizle iletişime geçebilirsiniz. Detaylı bilgilendirme ve danışmanlık hizmeti almak için web sitemiz üzerinden iletişim formunu doldurabilir veya telefon numaralarımızdan bizi hemen arayabilirsiniz. Hukuki adımlarınızı sağlam atın, haklarınızı şansa bırakmayın.
Av. Enes Samet ÖZTORUN
Yorumlar