İşverenin Zorlayıcı Sebeplerle Fesih Hakkı (Madde 25/3) | Tazminat Hakları
İçindekiler
Avukatın Notu: Değerli okuyucumuz, İş Kanunu kapsamında düzenlenen zorlayıcı (mücbir) sebeplerle iş sözleşmesinin feshi, işçi ve işveren hakları açısından son derece hassas bir konudur. Bu süreçte yapılacak hatalı bir bildirim veya yanlış bir süre hesabı, telafisi zor hak kayıplarına yol açabilir. Sürecin yasalara uygun yürütülmesi, kıdem tazminatı ve diğer işçi alacaklarınızın güvence altına alınması için sürecin başından itibaren deneyimli bir avukatla ilerlemeniz büyük önem taşır. Konuyla ilgili destek ve danışmanlık almak için iletişime geçebilirsiniz.
1.İşverenin Zorlayıcı Sebeplerle Fesih Hakkı Nedir?
Çalışma hayatında bazen ne işverenin ne de işçinin elinde olmayan, öngörülemeyen ve işin yapılmasını imkânsız hale getiren olağanüstü durumlar yaşanabilir. Süresi belirli olsun veya olmasın, işveren aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce feshedebilir. İşveren, bildirim süresini beklemeksizin de iş sözleşmesini derhal feshetme hakkına sahiptir.
İş Kanunu madde 25 kapsamında belirtilen bu durum, işçiyi işyerinde bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebebin ortaya çıkması halinde geçerlidir. Bu hüküm, işçinin kusurundan kaynaklanmayan ancak işçinin iş görme borcunu yerine getirmesine fiili olarak engel olan durumlarda işverene tanınmış bir haktır. Daha geniş perspektiften süreci anlamak için İşverenin Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı başlıklı genel yazımızı da inceleyebilirsiniz.
2. Hangi Durumlar Zorlayıcı Sebep (Mücbir Sebep) Sayılır?
Bir olayın zorlayıcı sebep (mücbir sebep) sayılabilmesi için işçinin şahsından veya işyerinden bağımsız olarak gelişmesi ve işçinin işyerine ulaşmasını veya çalışmasını engellemesi gerekir. Bu durumlara şu örnekler verilebilir:
Sel, deprem, heyelan veya yoğun kar yağışı gibi doğal afetler nedeniyle yolların kapanması ve işçinin işe gidememesi.
Bölgesel veya ulusal karantina uygulamaları, sokağa çıkma yasakları veya salgın hastalık tedbirleri sebebiyle işçinin evden çıkamaması.
İşçinin ikamet ettiği bölgede ulaşımı imkânsız kılan diğer olağanüstü idari kararların alınması.
3. Fesih İçin Gereken Bekleme Süresi ve Yarım Ücret Kuralı
Zorlayıcı bir sebebin ortaya çıkması, işverene iş akdini anında feshetme yetkisi vermez. Kanun, bu noktada işçiyi koruyan bir bekleme süresi öngörmüştür.
Zorlayıcı sebepler dolayısıyla çalışamayan veya çalıştırılmayan işçiye, bu bekleme süresi içinde bir haftaya kadar ücret ödenmesi gerekir.
Ödenecek olan bu tutar, beklenen her gün için yarım ücret olarak belirlenmiştir.
Eğer zorlayıcı sebep bir haftadan (7 günden) fazla sürerse, ancak bu bir haftalık sürenin sonunda işverenin sözleşmeyi derhal fesih hakkı doğar.
4. Kıdem ve İhbar Tazminatı Hakkı
Bu madde kapsamında yapılan fesihlerde potansiyel müvekkillerin en çok merak ettiği konu tazminat haklarıdır.
Kıdem Tazminatı: Zorlayıcı sebep işçinin bir kusuruna dayanmadığı için, işyerinde en az 1 yıllık çalışması bulunan işçi kıdem tazminatına hak kazanır.
İhbar Tazminatı: Bu fesih türü İş Kanunu m. 25 uyarınca "derhal fesih" hakkı tanıdığından, işveren ihbar süresi kullandırmak veya ihbar tazminatı ödemek zorunda değildir. İşçi de işverenden ihbar tazminatı talep edemez.
5. Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)
Zorlayıcı sebep işyerinde çıkarsa m. 25/3 uygulanır mı?
Hayır. Kanun maddesi açıkça olayın "işçiyi" çalışmaktan alıkoyan bir durum olması gerektiğini belirtir. Zorlayıcı sebep işçinin çevresinde değil de doğrudan "işyerinde" çıkmışsa ve iş durmuşsa, bu durum işçinin (İş Kanunu m. 24/3) haklı nedenle fesih hakkı kapsamına girer.
1 haftalık bekleme süresinde maaşım tam mı yatar?
Zorlayıcı sebepler yüzünden çalışamadığınız bu 1 haftalık süreçte her gün için size yarım ücret ödenir. Tam maaş ödenmez.
İşveren 1 hafta dolmadan zorlayıcı sebeple beni işten çıkarabilir mi?
Çıkaramaz. Kanun uyarınca işçiyi çalışmaktan alıkoyan sebebin "bir haftadan fazla süre ile" devam etmesi şarttır. Bu süre dolmadan yapılan fesihler haksız fesih kabul edilir ve iş mahkemesi ile arabuluculuk süreçlerinde işçi lehine sonuçlar doğurur.
Haklarınızı Güvence Altına Alın!
İş akdinin feshi, kıdem tazminatı hesaplamaları ve arabuluculuk süreçleri teknik ve detaylı hukuki bilgi gerektirir. Zorlayıcı sebeplerle işten çıkarıldığınızı düşünüyor veya işveren olarak haklı fesih sürecini yönetmek istiyorsanız, telafisi imkânsız zararlara uğramamak adına hukuki destek almanız çok önemlidir.
Detaylı bilgi almak, dosyanızı inceletmek ve hukuki danışmanlık hizmetlerimizden faydalanmak için bizimle hemen iletişime geçin. Doğru hukuki strateji ile haklarınızı sonuna kadar savunalım!
Av. Enes Samet ÖZTORUN
