İşverenin Ahlak ve İyiniyet Kurallarına Uymayan Haller Nedeniyle Haklı Feshi (Madde 25/2)
İçindekiler
Avukatın Notu: Ankara'daki avukatlık pratiğimde ve iş hukuku davalarındaki tecrübelerimde sıkça gördüğüm üzere, işverenlerin İş Kanunu 25/2'ye dayanarak yaptığı fesihlerde usul hataları (eksik tutanak tutulması veya hak düşürücü sürelere uyulmaması) haklı feshi haksız duruma düşürmektedir. İşçi açısından ise haksız yere bu kod ile işten çıkarılmak ciddi bir hak kaybıdır. Mağduriyet yaşamamak ve yasal süreci doğru yönetmek için işlem yapmadan önce mutlaka destek almalısınız. Detaylı bilgilendirme ve danışmanlık için iletişime geçebilirsiniz.
İşverenin Ahlak ve İyiniyet Kurallarına Uymayan Haller Nedeniyle Haklı Feshi Nedir?
İşverenlerin en çok başvurduğu, ancak hukuki olarak ispatı en hassas olan fesih türlerinden biri, "ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri nedeniyle derhal fesih" hakkıdır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesinin II. bendi kapsamında düzenlenen bu hak, işçi ile işveren arasındaki sadakat ve güven bağının onarılamaz şekilde yıkılmasına neden olan olayları kapsar. Bu hallerden birinin yaşanması durumunda işveren, sözleşme süresinin bitmesini veya ihbar süresini beklemeksizin işçiyi derhal işten çıkarabilir.
Konuyla ilgili daha genel ve çerçeve niteliğindeki bilgiler için sitemizdeki İşverenin Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı (İş K. M. 25) yazımızı da inceleyebilirsiniz.
Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Uymayan Haller ve Benzerleri Nelerdir?
Kanunumuz bu halleri tek tek harflerle saymış, ancak "ve benzerleri" diyerek sınırlandırmadığını da baştan belirtmiştir. İşte madde 25/2'de yer alan o durumlar ve kısa açıklamaları:
A) İşvereni Yanıltmak ve Gerçeğe Aykırı Beyan (25/2-a)
İş sözleşmesi yapıldığı sırada, işçinin sözleşmenin esaslı noktalarından biri hakkında kendisinde bulunmayan vasıfları varmış gibi göstermesi veya gerçeğe aykırı bilgiler vererek işvereni yanıltmasıdır. Örneğin, sahte bir diploma sunmak veya hiç tecrübesi olmadığı halde özel bir makineyi kullanabildiğini söylemek bu bende girer.
B) Hakaret, Şeref ve Namusa Saldırı (25/2-b)
İşçinin, işveren yahut bunların aile üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler söylemesi, davranışlarda bulunması veya işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ihbar ve isnadlarda bulunması derhal fesih nedenidir.
C) İşyerinde Cinsel Taciz (25/2-c)
İşçinin işverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunması, işyerindeki güven ve huzur ortamını tamamen ortadan kaldırdığı için kesin bir haklı fesih nedenidir.
D) Sataşma, Sarhoşluk ve Uyuşturucu Madde (25/2-d)
İşçinin işverene, işverenin ailesine veya başka bir işçiye sataşması, işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması fesih sebebidir. İşyerinde huzuru bozan kavgalar ve bağımlılık yaratan madde kullanımları affedilmez ihlallerdir.
E) Güveni Kötüye Kullanma ve Hırsızlık (25/2-e)
İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanması, hırsızlık yapması veya işverenin meslek sırlarını ortaya atması gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunmasıdır. Zimmete para geçirmek veya gizli müşteri listelerini rakiplere satmak sadakat borcunun ağır bir ihlalidir.
F) İşyerinde Suç İşlemek (25/2-f)
İşçinin işyerinde yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi durumunda işveren iş sözleşmesini tazminatsız olarak feshedebilir.
G) İşe Mazeretsiz Devamsızlık (25/2-g)
İşçinin işverenden izin almadan veya haklı bir sebebi olmadan; ardı ardına iki işgünü, bir ay içinde herhangi bir tatil gününden sonraki ardı ardına iki işgünü veya bir ayda toplam üç işgünü işine devam etmemesidir. İşverenin burada mutlaka tutanak tutması şarttır.
H) Görevini Yapmamakta Israr Etmek (25/2-h)
İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesidir. Yalnızca bir kez görevi unutmak fesih nedeni sayılmayabilir; kanun açıkça görevin hatırlatılmasını ve buna rağmen işçinin "ısrar" etmesini aramaktadır.
I) İş Güvenliğini Tehlikeye Atmak ve İşverene Zarar Vermek (25/2-ı)
İşçinin kendi isteği veya umursamazlığı (savsaması) yüzünden iş güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerinin malı olan veya eli altında bulunan makineleri, tesisatı otuz günlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratmasıdır.
Fesih Hakkını Kullanma Süresi
İşveren, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı bir davranışını tespit ettiğinde sınırsız bir zamana sahip değildir. Kanunun 26. maddesine göre; bu fesih yetkisi, işverenin olayı öğrendiği günden itibaren altı işgünü içinde ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır. Sürelerin kaçırılması, feshi haksız hale getirir. Ancak, işçinin olaydan maddi bir çıkar sağlaması durumunda bir yıllık süre engeli uygulanmaz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle işten çıkarılan işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Hayır. İş Kanunu 25/2 uyarınca gerçekleşen haklı nedenle fesihlerde, işçinin kıdem tazminatı veya ihbar tazminatı alma hakkı ortadan kalkar. Ancak işçinin içeride kalan kullanmadığı yıllık izin ücreti veya ödenmemiş maaşı varsa bunlar ödenmek zorundadır.
İşveren 25/2 maddesini haksız yere uygularsa ne yapılabilir?
İşveren bu maddeyi sırf kıdem tazminatı ödememek için gerçeğe aykırı olarak uygularsa, işçi arabuluculuk sürecinin ardından iş mahkemesinde dava açabilir. Haksız fesih kanıtlandığında işçi, kıdem ve ihbar tazminatını yasal faiziyle kazanabileceği gibi, şartları varsa işe iade davası da açabilir.
Sadece şüpheye dayanarak madde 25/2 işletilebilir mi?
Hayır. Hırsızlık, taciz veya güveni kötüye kullanma gibi ağır ithamların somut delillerle, şahitlerle ve uygun tutanaklarla kanıtlanması gerekir. Salt şüphe, derhal fesih için yeterli kabul edilmemektedir.
İletişime Geçin!
Görüldüğü üzere, iş sözleşmesinin "ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller" çerçevesinde feshedilmesi, ispat yükü ve yasal süreler açısından büyük riskler barındırmaktadır. Eksik veya yanlış tutulmuş bir devamsızlık tutanağı ya da altı iş günlük sürenin kaçırılması, yargılama aşamasında işverenleri ağır tazminat yükleri ile karşı karşıya bırakabilir. İşçiler açısından ise bu haksız duruma sessiz kalınmamalıdır.
Olayınıza özel strateji oluşturmak, yasal ihtarname süreçlerini doğru yönetmek ve haklarınızı korumak için detaylı bilgi almak istiyorsanız sitemizdeki iletişim araçlarını kullanarak doğrudan benimle görüşebilirsiniz.
Av. Enes Samet ÖZTORUN
